Yüksek Lisans Adayı: Nevin Şehbal Hekimoğlu
EABD: Çokluortam Bilişimi
Tarih: 30.04.2026 / 14:30
Yer: A-212

Özet: Kuvvetli yer hareketi değişkenliğinin güvenilir bir şekilde karakterize edilmesi, modern sismik tehlike değerlendirmesinin her aşamasında temel bir gerekliliktir. Buna karşın, kaynak, yol ve zemin koşullarının pek çok kritik kombinasyonu için deneysel kayıt sayısı yetersiz kalmaya devam etmektedir. Bu tez, veri güdümlü bir yaklaşımın istasyona özgü kuvvetli yer hareketini ne ölçüde modelleyebildiğini araştırmakta ve bu soruya nicel bir yanıt üretmek üzere yapılandırılmış bir değerlendirme çerçevesi geliştirmektedir. Modelleme tarafında, üç bileşenli NGA-West2 ivme kayıtlarını altı kanallı STFT spektrogramları olarak kodlayan ve dikkat tabanlı darboğaz mekanizmasıyla güçlendirilmiş bir evrişimli kodlayıcı aracılığıyla kompakt bir gizli uzay temsili öğrenen, dikkat mekanizması destekli bir değişimsel otokodlayıcı (VAE-Attn) önerilmektedir. İstasyon duyarlı gizli uzay örnekleme stratejisi, Gauss gizli uzayı içinde istasyon düzeyinde istatistikleri kullanarak sınırlı istasyon verisinden zemine özgü topluluklar üretmekte ve böylece açık zemin parametrelerine gerek kalmaksızın büyütme özelliklerini örtük biçimde yakalamaktadır. Değerlendirme tarafında ise zaman tanım alanı doğrulaması (maksimum yer ivmesi, anlamlı süre, değişim kat sayısı) iki boyutlu şiddet-şekil gruplama ve periyot bazında medyan karşılaştırması yoluyla yalancı spektral ivme (PSA) analizi ile birleştirilen bir çerçeve önerilmektedir. Çerçeve iki düzeyde işlemektedir: gerçek, yeniden oluşturulmuş ve üretilmiş kayıtlar üzerinden spektral doğruluğu ölçen düzeltilmemiş zemin değerlendirmesi ile tüm veri kümelerinin ortak bir kaya referansına (Vs30 = 863 m/s) dönüştürülerek Southern California Earthquake Center Broadband Platform fizik tabanlı simülasyonlarıyla doğrudan kıyaslanmasını sağlayan kayaya dönüştürülmüş değerlendirme. Değerlendirme, Vs30 değerleri 244 ile 927 m/s arasında değişen beş Güney Kaliforniya istasyonuna uygulanmıştır. Sonuçlar, VAE-Attn modelinin PSA dağılımları ve zaman tanım alanı özellikleri bakımından gerçek kayıtlarla tutarlı dalga biçimleri ürettiğini ve veri güdümlü yaklaşımın fizik tabanlı simülasyonlarla rekabet edebilir bir performans sergilediğini göstermekte; bu durum, söz konusu yaklaşımı zemine özgü kuvvetli yer hareketi modellemesinde tamamlayıcı bir araç olarak sunmaktadır.