M.S. Thesis

M.S. Thesis

Esin Yiğit, Makine Öğrenmesi Yöntemleri Kullanılarak Cerrahi Sürelerin Tahmini

Cerrahi vaka sürelerinin doğru bir şekilde tahmin edilmesi, sağlık kuruluşlarında ameliyathane planlaması ve kaynak yönetimi açısından büyük önem taşımaktadır. Günümüzde birçok sürecin teknolojiye dayalı olması düşünüldüğünde, makine öğrenmesi kullanılarak cerrahi süreleri tahmin eden bir sistemin geliştirilmesi; doğruluğu artırmakta, sağlık personelinin iş yükünü azaltmakta ve nihayetinde hasta memnuniyetini yükseltmektedir. Bu makine öğrenmesi modelinin geliştirilmesinde RFID tabanlı verilerin kullanılması, verilerin manuel olarak kaydedilmemesi nedeniyle daha yüksek doğruluk sağlamaktadır. Eldeki ameliyat verilerinin kısa, orta ve uzun olmak üzere üç gruba ayrılmasıyla, tahminler bir süre aralığı verilerek gerçekleştirilmiş ve elde edilen hata oranlarına göre sonuçların literatürle uyumlu olduğu görülmüştür.

Tarih: 13.01.2026 / 10:00 Yer: A-212

Turkish

Deniz Kizaroğlu, Optimal Taşıma Aracılığıyla Az Örnekli Görme-Dil Uyarlamasi için Birleşik Yerel-Global İstem Öğrenme

Bu tez, az örnekli görme-dil uyarlaması için birleşik bir çerçeve önermektedir. CLIP gibi modellerdeki sadece global eşleştirme sınırlamalarını ele alarak, global istemleri yerel bir yolla birleştiren çift kollu bir mimari sunuyoruz. Bu yerel kol, ince ayrıntılı görüntü parçaları ile sınıfa özgü istemler arasında dengeli hizalamalar sağlamak için Değer-Değer (V-V) dikkati ve Optimal Taşıma (OT) kullanır. 11 veri seti üzerindeki değerlendirmeler, literatürdeki en iyi performansı göstermektedir. Ayrıca yöntem, anlamsal özelleşme ile genelleme arasında denge kurarak üstün Dağılım Dışı (OOD) dayanıklılığı sergilemektedir.

Tarih: 05.01.2026 / 13:00 Yer: A-212

Turkish

Buse Şimşek, Üretken Yapay Zeka Adaptasyonunun Yorumlamalı Yapısal Modelleme Kullanılarak Analizi: Türkiye’deki Küçük ve Orta Ölçekli Bilişim Teknolojileri Şirketleri Üzerine Ampirik Bulgular

Bu tez çalışması, Türkiye’deki küçük ve orta ölçekli bilişim işletmeleri arasında Üretken Yapay Zeka teknolojilerinin benimsenmesini incelemektedir. Delphi yöntemi ve Yorumlayıcı Yapısal Modellemeden (ISM) yararlanılarak temel engeller belirlenmiş ve bunların hiyerarşik etkilerini ortaya koymak için aralarındaki ilişkiler analiz edilmiştir. Çalışma Üretken Yapay Zeka teknolojilerinin benimsenmesini şekillendiren teknolojik, örgütsel ve çevresel belirleyicileri de araştırmaktadır. Bulgular, KOBİ’lerin üretken yapay zekayı etkin biçimde entegre etmelerine yönelik stratejik karar süreçlerini destekleyen ampirik temelli bir çerçeve sunmaktadır. Önerilen model, yapay zekâ odaklı dijital dönüşümü geliştirmek için hem teorik hem de pratik katkılar sağlamaktadır.

Tarih: 22.12.2025 / 10:00 Yer: B-116

Turkish

Ramal Hüseynov, Mutasyon Odaklı Grafık Ağları: Yerel ve Uzak Genomik Bağlamın Entegrasyonu

Somatik mutasyonlar, normal hücrelerin kansere dönüşümünü tetikler. Bununla birlikte, seçici bir büyüme avantajı sağlayan sürücü mutasyonları, nötr yolcu mutasyonlarının geniş arka planından ayırt etmek kritik bir zorluk olmaya devam etmektedir. Bunu ele almak için, uzun menzilli genomik etkileşim verilerinden yararlanarak mutasyon merkezli ağlar oluşturan yeni bir grafik tabanlı çerçeve sunuyoruz. Yöntemimiz, genomik aralıkları düğümler ve uzun menzilli etkileşimlerini veya örtüşmelerini kenarlar olarak modeller. Bir ’çekirdek’ mutasyondan başlayarak, grafik yinelemeli olarak genişler ve hem yerel hem de uzak genomik bağlamı yakalamak için örtüşmeleri ve etkileşimli aralıkları bulur. Bu mimari, bir mutasyonun topolojik etkisini nicelleştirmemize, karmaşık yapısal kalıpları (grafik döngüleri gibi) tanımlamamıza ve değişken aralıklarda bilinen sürücü genlere yakınlığı değerlendirmemize olanak tanır. Dahası, bu yaklaşım doğal olarak bireysel mutasyonlar için gömme vektörleri oluşturarak, örneklerin mutasyon profili benzerliğine göre kümelenmesini sağlar. Sonuç olarak, genomik manzaraya kapsamlı, etkileşim odaklı bir bakış açısı sağlayarak, çerçevemiz daha doğru sürücü tanımlamasını ve kişiselleştirilmiş tedavi için iyileştirilmiş hasta sınıflandırmasını kolaylaştırır.

Tarih: 13.01.2026 / 11:00 Yer: A-212

Turkish

Bevan Deniz Çılğın, Sismik İstasyonlarda Yerel Kuvvetli Yer Hareketi Üretimi ve Gizli Uzay Analizi

Bu çalışma, güçlü yer hareketi verilerini ve zemin özelliklerini üretici yapay zekâ kullanarak modellemek için veri odaklı bir yaklaşım sunmaktadır. Koşullu Evrişimsel Varyasyonel Otokodlayıcı modeli, deprem dalga formlarının genlik ve faz spektrogramları üzerinde eğitilerek gerçekçi güçlü yer hareketi verileri üretmiştir. Sınırlı istasyon verileriyle ince ayar yapılan model, teorik varsayımlar veya yüksek hesaplama gücü gerektirmeden fiziksel desenleri ve zemine bağlı özellikleri başarılı biçimde yakalamaktadır. Temel zemin frekansı analizleriyle yapılan doğrulama, 0.84 uyum puanına ulaşarak üretilen dalga formlarının istasyonlara özgü frekans özelliklerini doğru biçimde yeniden ürettiğini göstermektedir.

Tarih: 03.11.2025 / 10:00 Yer: A-212

Turkish

Nilay Akgül, Makine Öğrenmesi Proje Yaşam Döngüsünde Teknik Borcun İncelenmesi: ISO Standartlarına Dayalı Süreç Odaklı Analiz

Bu tez, yapay zekâ entegre yazılım projelerindeki teknik borcu (TD) inceleyerek borç vakalarını ISO/IEC 5338, 12207 ve 15288'de tanımlanan yaşam döngüsü süreçlerine eşlemektedir. Sekiz ana ve yirmi dört alt kategoriye ayrılan bir veri seti, 25 süreç ile sistematik olarak ilişkilendirilmiş; büyük dil modeli, alan uzmanı ve 2 akademik değerlendirici tarafından doğrulanmıştır. Bulgular, teknik borcun özellikle Yapay Zekâ Veri Mühendisliği, Kalite Güvencesi ve Sistem Gereksinimleri Tanımlama süreçlerinde yoğunlaştığını göstermektedir. Çalışma, süreçlerin birbirine bağlı doğasını vurgulayarak standart temelli bir yaklaşımın sürdürülebilir güvenilirliği desteklediğini ortaya koymaktadır.

Tarih: 01.09.2025 / 10:00 Yer: B-116

Turkish

Furkan Bol, Küçük ve Orta Ölçekli İşletmelerin Bulut Bilişim Ekosistemine Geçişine Yönelik Yaklaşım Geliştirilmesi

Bu tez, küçük ve orta ölçekli işletmelerde (KOBİ'ler) bulut bilişimin benimsenmesini inceleyerek, hem dönüştürücü potansiyelini hem de sunduğu zorlukları vurgulamaktadır. Bulut çözümleri ölçeklenebilirlik, esneklik ve maliyet verimliliği sunarken, KOBİ'ler sınırlı kaynaklar, güvenlik endişeleri ve yasal düzenlemelere uyum gibi engellerle karşı karşıyadır. Mevcut çalışmaların meta-sentezi yoluyla araştırma, temel başarı faktörlerini belirlemekte ve teknolojik, organizasyonel ve stratejik hususları bütünleştiren özel bir çerçeve önermektedir. Çalışma, faydaları pratik zorluklarla birleştirerek, KOBİ'lere buluta geçiş konusunda sistematik bir yaklaşım sunarak dijital ekonomide rekabet gücünü artırmaktadır.

Tarih: 28.08.2025 Yer: A-212

Turkish

Umut Can Erkan, Tahribatsız Muayene İçin Sentetik Veriler Kullanılarak Alüminyum Döküm Kusurlarının Tespit Edilmesi

Bu tez, alüminyum dökümlerde radyografik kusur tespitini; American Society for Testing and Materials (ASTM) standartlarına göre etiketlenmiş yeni bir yüksek çözünürlüklü X ışını veri kümesi ile sentetik radyografiler üzerinde kendinden denetimli ön eğitimi bir araya getirerek ele almaktadır. Standart dedektörler, temel düzeyleri belirlemek ve alanın zorluklarını ortaya koymak üzere kıyaslanmaktadır. Veri eksikliği ve sınıf dengesizliğini azaltmak amacıyla, Stable Diffusion kullanılarak az sayıda halka açık referanstan sınıfa özgü sentetik örnekler üretilmekte ve çok pozitifli karşıt ön eğitimde kullanılmaktadır. Elde edilen omurga modeli, önerilen veri kümesindeki ardıl görevlerde ImageNet ile ön eğitilmiş temel modeli geride bırakmaktadır.

Tarih: 01.09.2025 / 15:00 Yer: B-116

Turkish

Ali Ozan, Green Renovator (Yeşil Dönüştürücü): Sürdürülebilir Kentsel Enerji Yönetimi ve Bina Renovasyonlarında Farkındalık Artırmaya Yönelik Bir Ciddi Oyun

Green Renovator, gerçek bir mahalle veri setine dayanarak kent ölçeğinde enerji yönetimini somutlaştıran bir ciddi oyundur. Oyuncu, yerel otorite rolünde bina yenileme yatırımları, enerji yönetimi, teknolojiler ve politika araçlarını belirsizlik altında dengelemeye çalışır; rastlantısal olay sistemi oyuna gerçekçi şoklar ve yüksek tekrar oynanabilirlik katar. Oyun içi ansiklopedi ve opsiyonel yıllık quiz, öz-düşünümü ve öğrenmeyi destekler. N=55 katılımcıyla; SUS ve özel geliştirilmiş farkındalık/öğrenme ile etkileşim araçları üzerinden değerlendirilen oyun, tutarlı biçimde iyi kullanılabilirlik ve olumlu eğitimsel etkiler sergilemiştir. Tematik bulgular, retrofit kararları, enerji arzı tercihleri, yönetişim araçları ve toplum tepkisi arasındaki karşılıklı bağımlılıkların kavrandığını; ancak daha zengin olay/politika derinliğine ihtiyaç duyulduğunu göstermektedir. Çalışma, pratik ve tekrar oynanabilir bir tasarım sunmakta ve yaygın farkındalık yaratma potansiyeline işaret etmektedir.

Tarih: 28.08.2025 / 10:00 Yer: A-212

Turkish

Merve İlhan, Evaluating the Impact of Human Values on Responsible AI Development from Stakeholder Perspectives

Bu tez, insan değerlerinin sorumlu yapay zeka geliştirmede etik karar vermeyi nasıl şekillendirdiğini araştırmaktadır. Schwartz'ın değer teorisi çerçevesini kullanarak, çeşitli paydaş rollerindeki 80 YZ uzmanını ankete tabi tutarak, onların değer profillerini ve etik önceliklerini analiz etmiştir. Önemli bulgular, tasarımcıların evrenselcilik değerine geliştiricilerden önemli ölçüde daha fazla değer verdiğini, geliştiricilerin ise kendini aşma değerlerinde daha düşük puan aldığını göstermektedir. Çalışma, paydaşların cinsiyeti ve deneyiminin etik kararları etkilediğini gösterirken, roller arasında farklı etik önceliklerin olduğunu da vurgulamaktadır. Bu araştırma, paydaşların değerleri ile sorumlu YZ geliştirme arasındaki önemli bağlantıyı vurgulamakta ve sorumlu YZ geliştirmede daha iyi işbirliğini teşvik etmektedir.

Tarih: 27.08.2025 / 15:30 Yer: A-212

Turkish

Pages

Subscribe to RSS - M.S. Thesis