M.S. Thesis

M.S. Thesis

Baran Özden, Prometheus: Sürekli Üretim Ortamları için Temel Endüstriyel Modellere Doğru

Sürekli üretim ortamları büyük hacimli çok değişkenli sensör verisi üretse de, dil ve görüyü dönüştüren temel modellere sahip değildir ve “Dar Yapay Zekaya” sıkışmış durumdadır. Bu tez, bir tesisin sensörlerini dil gibi okuyan ve birbirine bağlı fiziğini öz-denetimli “Dört-Öğretmenli” geometrik maskelemeyle öğrenen, 1,6M parametreli kompakt ve çift yönlü bir Transformer kodlayıcı olan Prometheus’u tanıtır. Bir ham petrol damıtma ünitesinde Prometheus, 38 kanalın tamamında her metrikte üstün gelirken; ~300 kat daha büyük sıfır-örnekli Zaman Serisi Temel Modellerini geçer, tamamen eksik sensörleri yeniden inşa eder ve sahadaki yazılım-sensörün performansını aşar. Endüstriyel Temel Modellere giden yolun genel ölçeklemeden değil alana özelleşmeden geçtiğinin kanıtıdır.

Tarih: 25.06.2026 / 14:30 Yer: A-212

Turkish

Diana Kapiyasheva, Yapay Zeka Destekli Yazılım Sistemlerinde Teknik Olmayan Borç: Yaşam Döngüsü Standartlarına Süreç Odaklı Bir Eşleştirme

Bu tez, kullanıcıların karmaşık veri ortamlarını SQL yazmak yerine doğal dil ile sorgulayabilmesini sağlayan bir konuşma tabanlı analitik sistemi sunmaktadır. Sistem, lakehouse mimarisi üzerinde Veri Ağı (Data Mesh) ve Veri Dokusu (Data Fabric) ilkelerini birleştirmekte ve veri kümelerini keşfetmek, metadatayı zenginleştirmek ve tablolar arası ilişkileri çıkarsamak için LLM tabanlı ajanlar kullanmaktadır. Amaç, metadatanın şeffaf, yeniden kullanılabilir ve yeniden üretilebilir kalmasını sağlarken veri keşfi ve şema incelemesi için gereken manuel eforu azaltmaktır. Yaklaşım, ilişki metadatasının sorgu doğruluğu ve yeniden üretilebilirlik üzerindeki etkisini ölçmek için tasarlanmış çok alanlı bir kıyaslama üzerinden değerlendirilmiştir.

Tarih: 15.06.2026 / 15:00 Yer: A-212

Turkish

Elif Beril Şayli, Mesh-Fabrıc Veri Ortamlarında Akıllı Veri Keşfi için Büyük Dil Modeli Tabanlı Konuşmaya Dayalı Analitik Sistem

Bu tez, kullanıcıların karmaşık veri ortamlarını SQL yazmak yerine doğal dil ile sorgulayabilmesini sağlayan bir konuşma tabanlı analitik sistemi sunmaktadır. Sistem, lakehouse mimarisi üzerinde Veri Ağı (Data Mesh) ve Veri Dokusu (Data Fabric) ilkelerini birleştirmekte ve veri kümelerini keşfetmek, metadatayı zenginleştirmek ve tablolar arası ilişkileri çıkarsamak için LLM tabanlı ajanlar kullanmaktadır. Amaç, metadatanın şeffaf, yeniden kullanılabilir ve yeniden üretilebilir kalmasını sağlarken veri keşfi ve şema incelemesi için gereken manuel eforu azaltmaktır. Yaklaşım, ilişki metadatasının sorgu doğruluğu ve yeniden üretilebilirlik üzerindeki etkisini ölçmek için tasarlanmış çok alanlı bir kıyaslama üzerinden değerlendirilmiştir.

Tarih: 18.06.2026 / 15:00 Yer: A-212

Turkish

Batuhan Şenyüzlü, Çevik Metodolojilerin Benimsenmesinin Yorumlayıcı Yapısal Modelleme Kullanılarak Analizi: Türk Savunma Sanayii Endüstrisi Vakası

Bu çalışma, Türkiye savunma sanayiinde çevik metodolojilerin benimsenmesinin önündeki kritik bariyerleri belirlemekte ve incelemektedir. Kapsamlı bir literatür taraması ve uzman görüşlerinden yararlanan araştırma, esnek ve iş birliğine dayalı metodolojilere geçişteki temel zorlukları belirlemektedir. Anket verilerine Yorumlamalı Yapısal Modelleme (ISM) ve MICMAC yaklaşımlarını uygulayan bu çalışma, bariyerler arasındaki nedensel ilişkileri ve karşılıklı bağımlılıkları haritalandırarak katmanlı, hiyerarşik bir çerçeve oluşturmaktadır. Nihayetinde bu araştırma, savunma sanayii yöneticilerine farkındalığı artırmak, benimseme engellerini hafifletmek ve başarılı bir çevik dönüşüm için sağlam bir zemin hazırlamak amacıyla sistematik bir anlayış ve kapsamlı bir çerçeve sunmaktadır.

Tarih: 17.06.2026 Yer: A-212

Turkish

Abdullah Tercan, DNA Replikasyon Verisi Kullanılarak Gen Replikasyon Süresi Analizi

Bu çalışma, erken replike olan genlere daha yüksek skorlar atayarak, farklı hücre hatlarındaki protein kodlayan genlerin replikasyon zamanlamasını SigProfilerTopography kullanarak nicel bir şekilde inceliyor. Aslında ilk başta doğrudan replikasyon zamanlamasını tahmin eden bir model kurmayı hedeflemiştik; ancak işler beklediğimiz gibi gitmeyince, odağımızı hücre hatları arasındaki zamanlama farklılıklarını ortaya çıkarmaya çevirdik.

Tarih: 23.06.2026 / 14:30 Yer: A-212

Turkish

Türkan Simge İşpak, Kuvvetli Yer Hareketi Verileri Kullanarak Derin Öğrenme Tabanlı Faz Tespiti

Bu tez, Deprem Erken Uyarı sistemleri için temel bir görev olan kuvvetli yer hareketi ivme kayıtlarında Birincil (P) dalgalarının tespitine yönelik öz-denetimli bir çerçeve önermektedir. Türkiye Ulusal Kuvvetli Yer Hareketi Şebekesi’ne ait 648 kayıttan yalnızca P-dalgası bölütleri üzerinde eğitilen Varyasyonel Otokodlayıcılar (VAE), etiketli veriye ihtiyaç duymaksızın geri-çatım hatasına dayalı olarak P-dalgalarını tespit etmektedir. Dört VAE mimarisinin 492 konfigürasyonu üzerinden yapılan sistematik bir arama, dikkat mekanizmalarının en iyi tespit başarımını sağladığını ortaya koymaktadır. Elde edilen Attention-VAE modeli 0,998 AUC değerine ulaşarak denetimli yöntemleri geçmiş ve potansiyel olarak gerçek zamanlı kullanıma uygunluk sergilemiştir.

Tarih: 12.06.2026 / 14:00 Yer: A-212

Turkish

Alp Demir Savaş, Türkiye için Rejime Duyarlı Gün Öncesi Elektrik Tüketimi Tahmini: Meta-Öğrenme Tabanlı Bir Topluluk Yaklaşımı

Bu tez, Türkiye için rejime duyarlı gün öncesi elektrik tüketimi tahmin çerçevesi geliştirmektedir. Çalışmanın amacı, 2019–2025 dönemine ait geçmiş tüketim, hava durumu ve takvim değişkenlerini kullanarak bir sonraki günün 24 saatlik ulusal tüketim profilini tahmin etmektir. Hafta sonları, resmî tatiller, Ramazan ve bayram dönemlerine özel önem verilmiştir; çünkü bu günler farklı talep örüntüleri oluşturmaktadır. İstatistiksel, makine öğrenmesi, derin öğrenme, hibrit ve meta-öğrenme modelleri karşılaştırılmıştır. En iyi sonuç, Ridge ve LightGBM tabanlı meta-öğrenici ile 2025 yılında %1,63 MAPE olarak elde edilmiştir.

Tarih: 04.06.2026 / 10:00 Yer: A-212

Turkish

Nevin Şehbal Hekimoğlu, Dikkat Tabanlı Varyasyonel Otokodlayıcılar Kullanılarak Güçlü Yer Hareketi Kayıtlarının Üretici Modellemesi

Bu tez, istasyona özgü güçlü yer hareketi kayıtlarının üretimi için dikkat mekanizmasıyla zenginleştirilmiş bir Varyasyonel Otokodlayıcı önermektedir. Model, üç bileşenli PEER NGA-West2 sismik ivme dalga formlarını altı kanallı STFT spektrogramları olarak kodlayarak, dikkat tabanlı dar boğaz içeren evrişimsel bir yapı ile kompakt gizil temsiller öğrenmektedir. İstasyona duyarlı gizil örnekleme, sınırlı veriden sahaya özgü sentetik örnekler üretir. Ayrıca, tez kapsamında zaman uzayı metrikleri ile şiddet-şekil tabanlı binleme üzerinden gerçekleştirilen pseudo-spektral ivme analizini birleştiren yapılandırılmış bir değerlendirme çerçevesi sunulmaktadır. Üretilen kayıtlar, Güney Kaliforniya istasyonundan alınan orijinal veriler ve SCEC Broadband Platform simülasyonları ile karşılaştırmalı olarak değerlendirilmektedir.

Tarih: 30.04.2026 / 14:30 Yer: A-212

Turkish

Ata Seren, Statik Uygulama Güvenliği Testi Araçlarının ve Yaygın Araç Mekanizmalarının Analizi ve Karşılaştırılması

Bu tez, Statik Uygulama Güvenliği Testi (SAST) araçlarının sistematik bir değerlendirmesini sunmaktadır. İlgili çalışmalar çoğunlukla sentetik kod tabanları ve güvenlik açığı başına değerlendirme yöntemleri kullanmaktadır. Bu çalışmada, hem sentetik karşılaştırma ölçütleri hem de gerçek dünyada kasıtlı olarak güvenlik açığı bulunan uygulamalar, sorun başına değerlendirme ile birlikte araçlar üzerinde test edilmiştir. Yapılan deneyler çeşitli değerleri ölçmekte ve bu sonuçları arkasındaki nedenlerle açıklamaktadır. Nicel sonuçlara ek olarak, sonuçları ve gözlemlenen performans farklılıklarını daha ayrıntılı olarak açıklamak için araçların niteliksel özellikleri ve iç mekanizmaları incelenmiştir. Sonuçlar, değerlendirme modelleri ile araçların etkinliği arasındaki farkı göstermektedir. Genel olarak tez,  SAST araçları araştırması ve seçimi için pratik bilgiler sunmaktadır.

Tarih: 14.04.2026 / 11:00 Yer: Cisco Lab

Turkish

Ramal Hüseynov, Mutasyon Odaklı Grafık Ağları: Yerel ve Uzak Genomik Bağlamın Entegrasyonu

Somatik mutasyonlar, normal hücrelerin kansere dönüşümünü tetikler. Bununla birlikte, seçici bir büyüme avantajı sağlayan sürücü mutasyonları, nötr yolcu mutasyonlarının geniş arka planından ayırt etmek kritik bir zorluk olmaya devam etmektedir. Bunu ele almak için, uzun menzilli genomik etkileşim verilerinden yararlanarak mutasyon merkezli ağlar oluşturan yeni bir grafik tabanlı çerçeve sunuyoruz. Yöntemimiz, genomik aralıkları düğümler ve uzun menzilli etkileşimlerini veya örtüşmelerini kenarlar olarak modeller. Bir ’çekirdek’ mutasyondan başlayarak, grafik yinelemeli olarak genişler ve hem yerel hem de uzak genomik bağlamı yakalamak için örtüşmeleri ve etkileşimli aralıkları bulur. Bu mimari, bir mutasyonun topolojik etkisini nicelleştirmemize, karmaşık yapısal kalıpları (grafik döngüleri gibi) tanımlamamıza ve değişken aralıklarda bilinen sürücü genlere yakınlığı değerlendirmemize olanak tanır. Dahası, bu yaklaşım doğal olarak bireysel mutasyonlar için gömme vektörleri oluşturarak, örneklerin mutasyon profili benzerliğine göre kümelenmesini sağlar. Sonuç olarak, genomik manzaraya kapsamlı, etkileşim odaklı bir bakış açısı sağlayarak, çerçevemiz daha doğru sürücü tanımlamasını ve kişiselleştirilmiş tedavi için iyileştirilmiş hasta sınıflandırmasını kolaylaştırır.

Tarih: 13.04.2026 / 14:00 Yer: B-116

Turkish

Pages

Subscribe to RSS - M.S. Thesis