Enformatik Enstitüsü

Bu tez, (i) etiketlenmiş ve ayrıştırılmış söylem bağıntıları üzerinde denetimli öğrenme ile eğitilebilecek, (ii) uçtan uca bir sığ söylem ayrıştırma sistemi oluşturmayı kolaylaştıracak, (iii) düşük kaynaklı diller için söylem bağıntılarını otomatik tespit etmeye yönelik örnek bir model oluşturacak yeni bir mimari oluşturma araştırmalarını açıklamaktadır. Önceden eğitilmiş dil modelleri tarafından üretilen bağlama dayalı metin sayısallaştırılması yöntemine dayalı modern sinir ağı yaklaşımımız, söylem bağıntısı gerçekleşme türlerinin tanımlanması ile açık ve örtük ilişkilerin duyu sınıflandırması şeklinde sıralanan sığ söylem ayrıştırmanın iki alt görevini başarıyla gerçekleştirmiştir. Ayrıca, çok dilli veri toplamanın, Diller Arası Transfer Öğrenme deneyleri yoluyla, söylem bağıntısı türünün sınıflandırılmasına etkisi de araştırılmıştır.

Tarih: 25.01.2023 / 10:00 Yer: A-108

Türkçe yapım eklerinin ve psikodilbilim literatürünün geniş bir incelemesine dayanarak, yapım eklerinin 3 hiyerarşik seviyede temsil edileceği yeni bir yapı önerilmektedir. Bu seviyeler bölümleme, sözcük seçimi ve türetmedir. Bu öneri, türetim morfolojisinin geleneksel biçimbilgisel yapısının üzerine uyumlamaya izin veren bir yapının yerleştirilmesini kapsamaktadır. Bu yeni yapı esas alınarak ve Bayes ağları yöntemi kullanılarak bir hesaplama modeli geliştirilmektedir. Modelin hesaplamalı bir uygulaması oluşturulmakta, yeni sözcükleri isabetli şekilde temsil ettiği, yeni ekleri beklenen şekilde öğrendiği ve tüm unsurların belirginliğini istatistiksel olarak takip ettiği gösterilmektedir. Gerçekçi gözlem listeleri kullanılarak modelin psikodilbilim alanındaki gözlemlerle uyuşan tahminler yaptığı ortaya konmaktadır.

Tarih: 25.01.2023 / 12:00 Yer: A-108

Orkestra şefliği, enstrümanlar müzisyenlerin kendileriymiş gibi bir müzik parçasının çalınışı üzerinde gerçek zamanlı ayarlamalar yapma sanatıdır. Orkestranın şef komutlarına verdiği yanıtlar, bir müzik parçası çalınırken şefin hareketlerini etkiler. Dolayısıyla şef ve orkestra arasında önemli ölçüde bilgi akışı vardır. Bu tezde orkestra şefi, orkestra ve notalar arasındaki nedensellik ilişkilerine odaklanılmıştır. Gerçek bir orkestra pratiğinden veri toplanmış ve toplanan veriler Transfer Entropy yöntemi kullanılarak nedensellik ölçümleri için işlenmiştir. Yöntem, şef komutlarının denetimsiz tespiti için de kullanmıştır.

Tarih: 20.01.2023 / 10:00 Yer: A-108

Türkiye'de, kapsamlı ve birincil sağlık harcamaları, Genel Sağlık Sigortası kapsamında Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından sağlanmaktadır. 2003 yılında Sağlık Bakanlığı, “Sağlıkta Dönüşüm Programı”nı başlatmış ve birlikte çalışabilir sağlık veri alışverişi standartlarını uygulamaya koymuştur. Sağlık Bakanlığı, tüm sağlık hizmeti sağlayıcılarında oluşturulan tıbbi verilerin kodlanmış, yapılandırılmış ve elektronik biçimde toplanmasına odaklanmaktadır. Bunun aksine, genetik test sonuçları devlet ve özel sağlık hizmeti sağlayıcıları arasında metinsel ve yapılandırılmamış bir biçimde paylaşılmaktadır. Bu tezde, genetik veri takaslamasındaki darboğazları sunarak, Türkiye Elektronik Sağlık Kayıtları için anlamlı genomik veri alışverişi amacıyla kavramsal bir model ortaya koyuyoruz.

Tarih: 18.01.2023 / 15:00 Yer: B-116

Olasılıksal programlama ile gelistirilmis karar destek modellerindeki tahminler, dogaları geregi karmaşıktır. Bu karmaşıklığın anlaşılır olması onemlidir ve gorseller riski anlamada yardımcı olmaktadır. Hangi gorselin en etkili olacağı ise konudan konuya ceşitlilik gostermektedir. Etkili bir karar destek icin, karar vericilerin tahmin edilen riski ve bu riskin hata payını doğru yorumlaması gerekmektedir. Risk sunumu ve model doğruluğun iletişimi icin ceşitli gorseller mevcuttur. Fakat bu gorsellerin olasılıksal tahmin modellerindeki etkinliği incelenmemiştir. Bu calışmanın amacı, sağlık alanında risk tahmini ve karar destek sunan olasılıksal modellerin tahminlerinin ve performanslarının sunumu için ceşitli grafiksel aracların etkinliğinin incelenmesidir. Calışmamızda sağlık alanında karar destek için onceden geliştirilmiş Travmaya Bağlı Koagulopati tahmini yapan bir olasılıksal model kullanılacaktır. Bu rahatsızlık, travmatik yaralanan hastanın kanının pıhtılaşmamasıyla ilgili patofizyolojik bir durumdur. Bu rahatsızlığın tahmini, doktorların bu durumu onceden belirlemesi ve tedavi icin onden hazırlık yapması icin destek sağlayacaktır.

Tarih: 16.01.2023 / 14:00 Yer: A212

Bu tezde, iki aşamalı nesne tespit algoritmalarında kullanılan klasik bölge öneri ağının dezavantajlarını ortadan kaldıran yeni bir bölge öneri ağı metodu önerilmiş ve sonuçları klasik yöntemlerle karşılaştırılmıştır. Bölge öneri ağları iki aşamalı nesne tespit algoritmalarının daha başarılı bir şekilde çalışmasını sağlamakta olup, önerilen yöntemle klasik yöntem sonuçları geçilmiştir.

Tarih: 19.01.2023 / 13:30 Yer: -

Big data, internet of things (IoT), cloud başta olmak üzere ortaya çıkan yıkıcı teknolojiler Endüstri 4.0 devrimini ortaya çıkarmıştır. Endüstri 4.0 teknolojilerinin imalat sektörüne çok önemli faydaları bulunmasına rağmen bu teknolojilerin uygulanması karşısında çeşitli engeller oluşabilmektedir. Bu tez çalışmasının amacı Endüstri 4.0 devrimi üzerine detaylı çalışma yapmak, Endüstri 4.0 teknolojilerinin Türkiye imalat sektörüne uygulanması sırasında ortaya çıkabilecek engelleri gözler önüne sermektir. IE 4.0 adaptasyonu önündeki bariyerler arasındaki ilişki kurulurken Interpretive Structural Modelling (ISM) tekniği kullanılmıştır. Çalışma sonucu elde edilen bulgular ile ISM Framework elde edilmiştir.

Tarih: 25.01.2023 / 10:30 Yer: A212

Birinci şahıs hareket tanıma için farklı sensörlerden (örneğin optik, ses, ivmeölçer) gelen bilgilerin füzyonu hala aktif bir araştırma alanıdır. Sensör çeşitliliğindeki artış adaptif füzyona olan ihtiyacı ortaya çıkarsa da bu konuda sınırlı sayıda çalışma bulunmaktadır. Bu çalışmada, birinci şahıs hareket tanıma için iki yeni çok kipli karar tümleştirme çatısı önerilmiştir. İlkinde, üretilen öznitelikler Çoklu Kernel Öğrenmesi kullanılarak birleştirilmektedir. Diğerinde ise derin öznitelikler için iki aşamalı karar tümleştirme mekanizması kullanılmaktadır. Ek olarak, 30 farklı birinci şahıs hareketi ve 1392 video kayıt parçası içeren Egocentric Outdoor Activity Dataset (EOAD) isimli yeni bir birinci şahıs hareket veri seti oluşturulmuştur.

Tarih: 18.01.2023 / 14:00 Yer: A108

Proteinlerin nasıl çalıştığını anlamak için önemli olan allosterik protein düzenlemesini incelemek için yeni bir yöntem geliştirildi. Yöntem, proteinleri ağlar olarak temsil eder ve allosterik bölgelerin varlığını ve yerini tahmin etmek için moleküllerin bağlandığı ve protein aktivitesini düzenlediği allosterik yolları veya bölgeleri tanımlar. Bu yöntem potansiyel olarak hedefe yönelik tedavilerin geliştirilmesine yardımcı olabilir.

Tarih: 18.01.2023 / 10:00 Yer: A212